ამნესტი ინტერნეშენალი პოლიციის აღჭურვილობაზე სრულ ემბარგოს მოითხოვს ქიმიური აგენტების გამოყენების მტკიცებულებების ფონზე
2025 წლის დეკემბერში ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ორგანიზაციამ, Amnesty International-მა, მოუწოდა მსოფლიოს სახელმწიფოებს, დააწესონ სრული ემბარგო ბრბოს კონტროლის აღჭურვილობისა და მასთან დაკავშირებული ტექნიკური დახმარების მიწოდებაზე საქართველოს სამართალდამცავი უწყებებისთვის.
ორგანიზაციის განცხადებით, ეს მოთხოვნა უკავშირდება მზარდ მტკიცებულებებს, რომ საპროტესტო აქციების დაშლისას ქართულმა პოლიციამ გამოიყენა ტოქსიკური ქიმიური აგენტები — ნივთიერებები, რომლებიც სტანდარტულ ცრემლსადენ გაზზე გაცილებით უფრო მძიმე ჯანმრთელობის შედეგებს იწვევს.
ქიმიური აგენტების შესაძლო გამოყენების საკითხი რამდენიმე თვის განმავლობაში თანდათან გამწვავდა.
გამოცემა GAP-ის საგამოძიებო სტატიაში — „როცა წყალი წვავს" — წარმოდგენილია მტკიცებულებები, რომ საპროტესტო აქციების დაშლისას გამოყენებულ წყლის ჭავლებში შესაძლოა დამატებული ყოფილიყო კამიტი (ბრომობენზილციანიდი, CA) — ქიმიური აგენტი, რომელიც ქიმიური იარაღის კონვენციის ფარგლებში კლასიფიცირდება როგორც საბრძოლო ქიმიური ნივთიერება.
პროტესტის მონაწილეები, ექიმები და დამოუკიდებელი მკვლევარები აღწერდნენ სიმპტომებს, რომლებიც მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა სტანდარტული CS გაზის ზემოქმედებისგან.
მათ შორის იყო კანის მძიმე ქიმიური დამწვრობები კონტაქტის ადგილას, სუნთქვის სისტემის დაზიანება, რომელიც ზოგ შემთხვევაში ჰოსპიტალიზაციას საჭიროებდა, და ხანგრძლივი დერმატოლოგიური პრობლემები.
Amnesty International-ის განცხადება საერთაშორისო ზეწოლის ახალ ეტაპს წარმოადგენს.
მანამდე საერთაშორისო მოწოდებები ძირითადად ინდივიდუალურ პასუხისმგებლობაზე იყო კონცენტრირებული — მაგალითად, კონკრეტული თანამდებობის პირების სანქცირება ან სავიზო შეზღუდვების დაწესება.
აღჭურვილობის სრული ემბარგო კი მიზნად ისახავს არა კონკრეტულ პირებს, არამედ თავად იმ ინფრასტრუქტურას, რომელიც რეპრესიული ქმედებების განხორციელებას შესაძლებელს ხდის.
ასეთი შეზღუდვის შემთხვევაში შესაძლოა აიკრძალოს ან მნიშვნელოვნად შეიზღუდოს ისეთი აღჭურვილობის მიწოდება, როგორიცაა ცრემლსადენი გაზი, წყლის ჭავლების კომპონენტები, რეზინის ტყვიები, დამცავი პოლიციური აღჭურვილობა და ზედამხედველობის ტექნოლოგიები.
ამგვარი ემბარგოსთვის სამართლებრივი საფუძველი უკვე არსებობს.
ევროკავშირის საერთო პოზიცია იარაღის ექსპორტის შესახებ (2008/944/CFSP) ითვალისწინებს კრიტერიუმებს, რომლებიც შესაძლებელს ხდის შეზღუდვების დაწესებას იმ ქვეყნებზე, სადაც არსებობს ადამიანის უფლებების სერიოზული დარღვევების რისკი.
ამასთან, ვასენარის შეთანხმება მოიცავს ორმაგი დანიშნულების ტექნოლოგიებს, რომელთა ექსპორტიც შეიძლება შეიზღუდოს უსაფრთხოების და ადამიანის უფლებების დაცვის მიზეზით.
ინდივიდუალურ სახელმწიფოებს ასევე შეუძლიათ დამოუკიდებლად დააწესონ ეროვნული შეზღუდვები.
მიუხედავად ამისა, Amnesty International-ის რეკომენდაცია ამ დრომდე არცერთ სახელმწიფოს არ განუხორციელებია.
დოკუმენტირებულ დარღვევებსა და პრაქტიკულ პოლიტიკურ რეაგირებას შორის არსებული უფსკრული კვლავ რჩება საქართველოს კრიზისზე საერთაშორისო რეაგირების ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად.
ადამიანის უფლებათა ორგანიზაციები სულ უფრო დეტალურად აფიქსირებენ ძალადობის ფაქტებს. დასავლური მთავრობები რეგულარულად გამოხატავენ შეშფოთებას.
თუმცა მატერიალური მიწოდების ჯაჭვი, რომელიც ასეთ პრაქტიკებს შესაძლებელს ხდის, კვლავ ფუნქციონირებს.
ამ საკითხზე ახალი მტკიცებულებებიც გროვდება.
ავსტრიის ინსბრუკის უნივერსიტეტისა და სხვა დამოუკიდებელი ლაბორატორიების სპეციალისტები იკვლევენ იმ ნიმუშებს, რომლებიც პროტესტის მონაწილეებმა და ჟურნალისტებმა შეაგროვეს.
ქიმიური იარაღის აკრძალვის ორგანიზაციას (OPCW) უკვე მიმართეს მოთხოვნით, დაიწყოს დამოუკიდებელი გამოძიება.
საქართველო 2026 წელში შედის დაფიქსირებული გმობით — და ხელუხლებელი მიწოდების ჯაჭვით.